Casus James, 10 jaar

Onlangs had ik in mijn coachpraktijk te maken met een ingewikkelde, langslepende echtscheidingscasus. Ouders zijn al lange tijd geleden gescheiden en zijn beide inmiddels ook alweer jaren samen met een nieuwe partner. Samen hebben zij één zoon, de 10-jarige James*. Vader en moeder wonen ieder aan de andere kant van het land, en alleen moeder heeft het ouderlijk gezag over James. Volgens de omgangsregeling gaat James om de twee weken een weekend naar zijn vader toe. Maar James wil niet meer. Al maanden weigert hij zijn vader te bezoeken, wat bij alle betrokkenen, en zeker bij James zelf, elke keer weer grote strijd en stress oplevert. In mijn 1-op-1 sessies met James bespraken we hoe hij de huidige situatie ervaart en wat hij hierin wenst voor zichzelf. Wat betekent de haat (zijn eigen woorden) voor zijn vader en wat zou hij het liefst willen veranderen aan de situatie? Hierop voortbordurend: Wat heeft James nodig? En hoe kunnen zijn ouders hem hierbij ondersteunen?

Juist deze casus zette mij weer op scherp op het gebied van regels en wetgeving. De vader van James was namelijk niet op de hoogte van het coachtraject bij mij. Dat ik geen toestemming nodig heb van de ouder zonder gezag om met het kind te mogen werken, dat wist ik. Maar wat als vader mij op een dag toch zou bellen? Had ik dan informatieplicht naar hem toe? Mocht hij het dossier van James inzien? Was ik als zorgprofessional in eerste instantie niet verplicht hem tóch te informeren over het traject van zijn zoon? Veel vragen. Tijd voor een onderzoek naar de rechten van ouders zonder gezag. 

Ouderlijk gezag in het kort:

Ouderlijk gezag is het gezag van één of twee ouders over het kind. Als gezaghebbende ouder ben je verantwoordelijk voor het verzorgen en opvoeden van je kind. Ook ben je onderhoudsplichtig, wat betekent dat je ervoor moet zorgen dat je kind de meest basale dingen krijgt, zoals onderdak, kleding, voeding, scholing en medische hulp. Daarnaast is een ouder met gezag de wettelijk vertegenwoordiger en de beheerder van het vermogen van het kind. Het gezag stopt automatisch wanneer het kind 18 jaar wordt. De onderhoudsplicht loopt wel nog een paar jaar door tot het kind 21 jaar is. Die bergen studiekosten…

Ouderlijk gezag en recht op informatie over het kind

Zorgprofessionals zijn verplicht om ouders met gezag te informeren over de geboden hulp aan hun kind. Zij moeten de informatie actief met ouders delen. Misschien vraag je je af hoe het met het beroepsgeheim zit. Ondanks het beroepsgeheim mag bij kinderen tot 16 jaar vrijuit de informatie uit de sessies worden gedeeld met ouders; ouders zijn als het ware deelgenoot van het beroepsgeheim. Tot het kind 16 jaar is hebben ouders ook het recht om het dossier van hun kind in te zien. Vanaf 16 jaar** moet de zorgprofessional eerst toestemming vragen aan het kind voor het delen van informatie met ouders.

In mijn praktijk werk ik strikt volgens deze leeftijdsregels. Met één uitzondering: wanneer ik vind dat de gezondheid en/of de veiligheid van het kind direct in het gedrang is, informeer ik ouders altijd volledig, ook zonder toestemming van hun zoon of dochter. Dit is wettelijk toegestaan (het is mijn zorgplicht!) en ik meld deze uitzonderingsregel altijd voorafgaand aan het traject aan alle betrokkenen. Wat ik overigens ook doe, is dat ik met kinderen vanaf een jaar of 10 bespreek wat ik van plan ben aan hun ouders te vertellen, en of zij hier zelf nog aanvullingen op hebben. Het zal je verbazen welke kwetsbare, ontroerende antwoorden kinderen geven als je vraagt: “Wat vind je dat papa en mama nog écht van jou moeten weten?”.

Ouders zonder gezag

Voor ouders zonder gezag is het net anders. Ook zij hebben recht op informatie over de jeugdhulp aan hun kind — ook als er geen omgang met het kind is! De andere ouder is verplicht de ouder zonder gezag te informeren over “gewichtige aangelegenheden”, zoals belangrijke kwesties over de gezondheid van het kind. De ouder zonder gezag mag zelf ook informatie opvragen bij de betreffende zorginstantie. De zorgprofessional moet die informatie dan geven, maar alleen die informatie waarop de ouder met gezag ook recht heeft (denk bijvoorbeeld aan de leeftijdsregels bij het mogen delen van informatie). Een groot verschil is dat de professional de ouder met gezag actief moet informeren over de geboden zorg aan het kind, maar dat de zorgverlener de ouder zonder gezag alleen hoeft te informeren als hij of zij daar zelf om vraagt (passief reageren dus). Een andere belangrijke regel is dat als de professional vindt dat het delen van de informatie indruist tegen het belang van het kind, met andere woorden: dat het geven van de informatie niet goed zou zijn voor het kind, hij of zij de informatie ook niet hoeft te verstrekken. Verder heeft de ouder zonder gezag geen recht op inzage in het dossier van het kind, tenzij de ouder met gezag (en het kind als het ouder is dan 16 jaar) daar toestemming voor geeft.

 

Geen gezag: wanneer krijg je géén informatie over je kind?

De rechter kan beslissen dat de ouder zonder gezag geen informatie meer krijgt. De ouder met het gezag kan hierom vragen. Maar de rechter kan dit ook zelf beslissen. Dat doet de rechter als dit beter is voor het kind.
– Brochure Rijksoverheid.

Mocht je vragen hebben over dit onderwerp, dan raad ik je aan de beknopte brochure van de Rijksoverheid (zie hieronder) te downloaden en te lezen. Er zijn in de regio ook met regelmaat (gratis) spreekuren of bijeenkomsten van advocaten die je nog veel meer over dit onderwerp kunnen vertellen. In Den Haag organiseren bijvoorbeeld Van Haeften & Braat Advocaten regelmatig gratis spreekuur of bijeenkomsten. In Leiden heb ik goede ervaringen met de familierecht advocaten van Geelkerken Linskens Advocaten.

PS: Mocht je onverhoopt een onvolledigheid of onvolkomenheid in deze tekst zijn tegengekomen: ik hoor het graag.

*James is niet de echte naam van dit kind.
**Er gelden uitzonderingen voor wilsonbekwame jongeren. Zie voor meer informatie o.a. de brochure van de Rijksoverheid (zie onderstaande bronnenlijst).

Auteur: Drs. Karlijn Pieterse

Auteur: Drs. Karlijn Pieterse

Psycholoog & kindercoach bij echtscheiding

Karlijn is eigenaar van het New Beginnings programma in Nederland. In Voorschoten runt ze haar coachpraktijk iep coaching voor gescheiden gezinnen.

E karlijn@iepcoaching.nl
T 06 1816 0066

Bronnen

  • Brochure “Gezag, omgang en informatie” van Rijksoverheid, 01-02-2017. (download brochure)
  • Website www.richtlijnenjeugdhulp.nl.
  • Website https://www.rechtspraak.nl/Uw-Situatie/gezag.
  • Website www.schulinck.nl/opinie-jeugd-de-ouder-zonder-gezag-telt-ook-mee, artikel d.d. 20-04-2016.